Logo Universiteit Utrecht

Prospectief Onderzoek Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen

Nieuws

Studiereis naar Finland met het Leger des Heils

Van woensdag 26 februari tot vrijdag 28 februari vergezelden verschillende bestuursleden, directieleden en regiomanagers van het Leger des Heils, Nienke Boesveldt (UU/UvA) en Michiel van Hees (CQ-procesmanagement) voor een studiereis naar Finland.

Succesvolle aanpak reductie dak- en thuisloosheid
In Finland is het aantal daklozen in de afgelopen jaren drastisch afgenomen (zie de figuur hieronder), het is zelfs het enige land in Europa waar dakloosheid is afgenomen in plaats van gestegen. Door een landelijk programma voor huisvesting voor kwetsbare groepen dat is opgezet door de Y-foundation is het gelukt om daklozen te huisvesten, patiënten uit de psychiatrische klinieken te krijgen en de capaciteit van nachtopvang en hostels te reduceren. Er is nog wel sprake van een nachtopvang (shelter) in Helsinki maar die hebben niet meer de omvang van vroeger en hebben overbrugging tot doel.

Housing First op Finse wijze
Het landelijk programma gaat uit van Housing First principe. Een cliënt krijgt direct de sleutel tot zijn eigen huis (met bijbehorende rechten en plichten). In Nederland komt bij Housing First het beeld naar voren van een huis of appartement in de wijk waar een cliënt woont en daar begeleiding krijgt. Dat is in Finland voor een deel ook het geval. De cliënten in scattered housing zoals deze vorm van Housing First genoemd wordt, worden onder meer begeleid door het Leger des Heils. Maar er is een tweede versie van Housing First die het fundamenteel anders maakt dan de benadering in Nederland of bijvoorbeeld de Verenigde Staten; de community living versie van Housing First. Hierbij wonen zo’n 20 à 30 cliënten in hun eigen huis bij elkaar en hebben ook gemeenschappelijke ruimtes. Ook hier is begeleiding aanwezig, die hier zelfs kan slapen. Cliënten kunnen zorg weigeren, hier is geen consequentie aan verbonden voor hun woning. Wat wel belangrijk is dat men huur betaalt en geen overlast veroorzaakt, net als alle andere Finnen die huren. Ook de manier van huur betalen is zo ingericht dat de regie zoveel mogelijk bij de cliënt ligt. De cliënt krijgt huursubsidie en deze kan, tot 80%, rechtstreeks aan de verhuurder betaald worden. De cliënt betaalt dus altijd zelf huur, al is dat in de praktijk veel minder dan in Nederland. Als het fout gaat is er dus een veel minder grotere schuld terwijl toch iets van de eigen regie en autonomie van de cliënt wordt verwacht.

Leerpunten voor Nederland
Scheiden wonen/zorg:
In Finland is zorg en wonen consequent gescheiden. Cliënten bepalen zelf of ze een volgende stap naar een ander huis willen maken of dat ze op de plek blijven wonen waar ze nu ook wonen. Dit heeft grote impact op de continuïteit en stabiliteit van wonen en tevens ook de verhouding tussen cliënt en begeleiding: de regie ligt bij de bewoner.

Community living voor kwetsbare burgers
Een derde van de housing first woningen is geclusterd, een woonvorm waarin iedereen zijn eigen voordeur heeft maar een gemeenschappelijke ruimte deelt en gezamenlijk verantwoordelijk is voor huishoudelijke taken. Bewoners geven aan dit prettig te vinden en er lijkt goed bewijs dat er minder sprake is van eenzaamheid en terugval.

Financieel eigen regie naar vermogen: 
Ook hoe men omgaat met huursubsidie geeft een meer praktische benadering dan Nederland. Wel zoveel mogelijk eigen regie op financiën maar risico’s op schuldontwikkeling beperken.

Geinteresseerd geraakt in de Finse aanpak?
Op 3 april 2020 starten we weer met een nieuwe ronde van het Executive programma Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen, geleid door Nienke Boesveldt (UvA) en Michiel van Hees (CQ-procesmanagement).

Meer informatie hierover en mogelijkheden tot inschrijven vindt u via deze link: https://academy.uva.nl/content/programmas/masterclass-mo-bw/maatschappelijke-opvang-en-beschermd-wonen-masterclass.html